Van de zeven dimensies in de volwassenheidsmeting is organisatie de dimensie die het meest wordt onderschat. Waar IT-infrastructuur en datamanagement zich laten aanwijzen als systemen, koppelingen of datasets, gaat organisatie over iets minder grijpbaars: wie beslist, wie verantwoordelijk is als een AI-toepassing iets doet dat niemand had voorzien, en of er een plek is waar dat soort vragen samenkomen. Veel organisaties starten pilots zonder dat deze vragen beantwoord zijn. Dat is precies waarom pilots blijven steken — niet omdat de techniek faalt, maar omdat er niemand is die de uitkomst van de techniek hoeft te verantwoorden.
De volwassenheidsmeting kijkt bij deze dimensie niet naar wat een organisatie zegt te willen, maar naar wat er structureel is vastgelegd. Is er een rol die eigenaar is van AI-initiatieven, of hangt dat af van wie er op een gegeven moment enthousiast is? Bestaat er een proces om een pilot te beoordelen voordat hij wordt opgeschaald, of wordt dat per geval verzonnen? Weet een teamleider bij wie hij moet zijn als een AI-toepassing een beslissing neemt die hij niet kan uitleggen? Dit zijn geen vragen over ambitie. Het zijn vragen over structuur, en structuur is precies wat het verschil maakt tussen een niveau en het volgende.
De vijf niveaus — baseline, foundation, activation, insight, intelligence — beschrijven een opbouw. Op baseline is er geen gedeeld beeld van wie waarover beslist; initiatieven ontstaan her en der zonder dat iemand ze bij elkaar optelt. Op foundation is er een eerste vorm van eigenaarschap, vaak bij één functie of afdeling, maar zonder dat de rest van de organisatie daar weet van heeft. Activation betekent dat besluitvorming over AI een vaste plek heeft gekregen, met een proces dat door meer dan één persoon wordt gevolgd. Insight voegt daaraan toe dat de organisatie leert van eerdere initiatieven — successen en mislukkingen worden vastgelegd en gebruikt. Intelligence is het niveau waarop organisatiestructuur zelf meebeweegt met wat AI-toepassingen vragen, in plaats van dat AI zich moet voegen naar een structuur die daar niet op is gebouwd.
Het lastige aan deze dimensie is dat het beeld dat de CEO heeft van de eigen organisatie zelden overeenkomt met het beeld van de COO of de IT-manager. De een denkt dat er een duidelijk eigenaarschap is; de ander weet niet bij wie hij moet zijn. Daarom werkt de meting met een plot-ronde: meerdere mensen scoren apart, en de spreiding tussen hun antwoorden wordt zichtbaar gemaakt. Die spreiding is vaak informatiever dan het gemiddelde. Een organisatie waar iedereen laag scoort, weet tenminste waar ze staat. Een organisatie waar de scores ver uiteenlopen, heeft een ander probleem: er is geen gedeeld beeld van de eigen gereedheid, en dat is zelf al een teken dat het niveau lager ligt dan de hoogste score suggereert.
Een niveau stijgen op de dimensie organisatie hangt niet af van een investering in software of een nieuwe afdeling. Het hangt af van of er iemand is aangewezen die verantwoordelijkheid draagt voor AI-initiatieven, van of er een proces bestaat waarmee een pilot kan worden beoordeeld voordat hij verder gaat, en van of de mensen die met AI-toepassingen werken weten bij wie ze terecht kunnen. Bij sommige organisaties is dat een kwestie van iets vastleggen wat er informeel al is. Bij andere organisaties ontbreekt die structuur volledig, en betekent een niveau stijgen dat er eerst een besluit genomen moet worden over wie waarover gaat — een besluit dat niet aan een tool valt over te laten.
Deze dimensie staat niet op zichzelf. Wat de organisatie beslist over eigenaarschap raakt aan wat er nodig is op het gebied van privacy en beveiliging, want zonder een aangewezen verantwoordelijke blijft onduidelijk wie toestemming geeft voor toegang tot gevoelige data. Het raakt ook aan mensen en vaardigheden, omdat een proces zonder mensen die het kunnen uitvoeren een proces op papier blijft. En het raakt aan ethiek, omdat vragen over verantwoordelijkheid bij een onverwachte uitkomst precies de vragen zijn die deze twee dimensies delen. De volgorde is hier geen kwestie van voorkeur: fundamentele dimensies als organisatie gaan voor de afhankelijke, simpelweg omdat een proces voor besluitvorming er moet zijn voordat er iets te besluiten valt.
Deze meting zegt niets over welk deel van het werk in uw organisatie geschikt is voor AI, en ook niets over wat dat werk u nu kost. Ze meet of de organisatie AI kan dragen — niet wat AI kan overnemen. Dat is een andere vraag, met een ander instrument: de werkscan van FTE TO AI rekent per taak uit welk deel ervan door AI is over te nemen, op basis van hoe het werk nu is ingericht. Die twee beelden — wat de organisatie kan dragen en wat het werk kan afstaan — hoort u pas samen te leggen als u van beide weet waar u staat.
De volwassenheidsmeting, inclusief de plot-ronde met meerdere respondenten, is nog in ontwikkeling. Wie de meting wil gebruiken zodra die beschikbaar is, kan zich op de wachtlijst plaatsen. Er is nog niets te bestellen; er is wel een plek om te weten wanneer dat verandert.
Vraag maar wat er moet staan voordat AI in uw organisatie kan landen.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.